centuria zwyczajna [centuria pospolita] Centaurium erythraea Rafn, Goryczkowate

fot. ST, Budy ,04.08.2007

Występowanie: Duża liczba stanowisk w wielu regionach kraju. W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się spadek liczby stanowisk (lub wyraźny ubytek liczebności osobników na stanowiskach).

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla: Cl. Epilobietea angustifolii;

Jest objęta częściową ochroną. Wszystkie gatunki centurii są prawnie chronione.

Wykorzystywane w zielarstwie:

Działanie i zastosowanie: Ze względu na dużą zawartość goryczy, ziele centurii znajduje zastosowanie w leczeniu zaburzeń trawienia. Ponadto zalecane jest w niedokwaśności. Pomocniczo w żółtaczce, ale także w nadciśnieniu tętniczym, anemii i jako środek łagodzący dolegliwości związane z okresem przekwitania u kobiet. W końcu herbatka z ziela bywa również stosowana do zwalczania robaków - pasożytów przewodu pokarmowego u człowieka.

Budy Usniackie 01.08.2009

Ostrożeń lancetowaty, Cirsium vulgare

fot. ST, Budy ,04.08.2007

Gatunek pospolity na terenie całej Polski. W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się wzrost liczby stanowisk (lub wyraźny przyrost liczebności osobników na stanowiskach).

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) o różowym kwiatostanie.

Gatunek pospolity na terenie całej Polski. W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się duży wzrost liczebności i zajmowanie nowych stanowisk.

Biotop
Pastwiska, łąki i nieużytki od niżu po tereny górskie. Na polach uprawnych jako chwast. Rośnie przeważnie na obszarach o klimacie suboceanicznym i umiarkowanie kontynentalnym. Łatwo dostosowuje się do różnych warunków, ale preferuje gleby średnio próchniczne. Umiarkowanie światłolubny.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla: O. Arrhenatheretalia elatioris;
Gatunek wyróżniający (D.) dla: Ass. Cephalanthero rubrae-Fagetum; All. Trifolion medii; SubCl. Artemisienea vulgaris;

Kwiaty: Płaskie kwiatostany, utworzone z koszyczków zebranych w baldachogrono, o 5 żeńskich kwiatach brzeżnych nibyjęzyczkowych i środkowych rurkowych, obupłciowych. Pojedyncze koszyczki o średnicy ok. 5 mm. Kolor naturalny kwiatów to biały lub różowy z żółtawym środkiem. Kwitnie od lipca do października (czasem, gdy utrzymują się temperatury dodatnie - także dłużej). Kwiaty przedprątne, zapylane przez muchówki
Zastosowanie:
Roślina lecznicza
Surowiec zielarski: kwiaty ( Millefolii Flos), ziele (Millefolii herba ). Ziele ma przyjemny, aromatyczny zapach i gorzki smak. Olejek eteryczny (Millefolii oleum) zawiera związki azulenowe, ponadto roślina zawiera cholinę, flawonoidy, garbniki, kwasy: mrówkowy, octowy, izowalerianowy, gorzki glikozyd achilleinę oraz sole mineralne (zwłaszcza sole cynku i magnezu).

Działanie: przeciwzapalne, przeciwkrwotoczne, bakteriostatyczne i nieznaczne przeciwskurczowe. Ziele pobudza również czynności wydzielnicze przewodu pokarmowego, wzmaga wydzielanie soków trawiennych i żółci. Dawniej sporządzano napar na krwotoki wewnętrzne. Dziś ziele krwawnika stosuje się wewnętrznie głównie w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych objawiających się brakiem apetytu, wzdęciami, kurczami jelit, niestrawnością oraz, ze względu na działanie przeciwzapalne, w chorobie wrzodowej. Krwawnik można też stosować zewnętrznie w celu łagodzenia stanów zapalnych skóry i błon śluzowych oraz na rany, aby przyspieszyć gojenie.

Krwawnik jest jedną z roślin niesionych w pęku do kościoła w święto Matki Boskiej Zielnej.

Krwawnik jest rośliną żywicielską dla motyli:

Niedźwiedziówka kaja

Niedźwiedziówka hebe (wpisana na Polską Czerwoną Księgę Zwierząt )

Niedźwiedziówka włodarka (wpisana na Polską Czerwoną Księgę Zwierząt )

Niedźwiedziówka dworka (wpisana na Polską Czerwoną Księgę Zwierząt)

Krwawnica pospolita (Lythrum salicaria)

Krwawnica pospolita jest rośliną żywicielską dla motyli:

Modrogończyk wędrowiec

Misiówka gołotka

Postojniak wiesiołkowiec (wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi bezkręgowców)